| kinh tế |
bt. Nguyên là chữ kinh-bang tế-thế; ngày nay dùng ở nghĩa rộng để chỉ tất cả công cuộc tổ-chức thuộc về đời sống vật-chất của dân-chúng: Phương-diện kinh-tế. // Tổng-trưởng kinh-tế. Sở kinh-tế. Chiến-tranh kinh-tế, chiến-tranh cố chận-nghẹt các sự giao-dịch thương-mãi, sản-xuất kỹ nghệ của bên địch (cũng thường nói trận giặc kinh-tế). Kinh-tế khủng-hoảng, sự khủng-hoảng, xáo lộn, sụp đổ về kinh-tế: kinh-tế khủng-hoảng là một hiện-tượng nhứt định và thường-xuyên xảy ra trong các nước tư-bản sau một thời-kỳ thịnh-vượng mà sức sản-xuất đã lên tới một mức quá bội làm đòn cân cung và cầu nghiêng-ngửa, nghĩa là hàng-hoá dồn ra thị-trường nhiều quá (cốt cạnh tranh nhau để bán) mà sức mua của người tiêu thụ thì ít, làm hàng-hoá ứ-đọng, bán không được, tiền-bạc không thể thâu vào tức nhiên lỗ-lã, giao-dịch ngưng-trệ, thợ-thuyền thất-nghiệp rồi kéo theo sự sụp đổ các ngành sinh-hoạt khác mà nền kinh-tế là căn bản. Kinh-tế khủng-hoảng là cái ung-nhọt kinh-niên của nền kinh-tế căn-cứ trên sự sản-xuất tư-bản, căn-cứ trên sự tăng-trử tư-bản, nó là kết-quả của sự phân-chia tài-sản không đều giữa người sản-xuất và người tiêu-thụ, giữa một sức sản-xuất mạnh và sức mua yếu. Như vậy, người ta không thể giải quyết vấn-đề kinh-tế khủng-hoảng mà không giải-quyết ngay cái đã sinh ra nó là nền kinh-tế tư-bản. Những nhà kinh-tế học phú-hào đã cho rằng kinh-tế khủng-hoảng là một vấn-đề riêng biệt nên đã gần một thế-kỷ vẫn không thể giải-quyết nổi, nếu không là nhờ cậy đến cái phần phụ tai-hại của nó là chiến-tranh. Nền kinh-tế tư-bản đã phải đi theo một cái vòng luẩn-quẩn như là một định-luật không dời chuyển: đến một thời-kỳ cực-kỳ thịnh-vượng, buôn-bán phát-đạt thì lại ngưng-trệ rồi suy-sụp, sau thời kỳ suy-sụp lại lần hồi vương lên tới sự phát-đạt, thịnh-vượng, rồi ngưng-trệ, suy-sụp lại cứ cách nhau từng chu-kỳ nhứt định là 10, 12 năm hoặc 8, 9 năm. Sau nầy, sức sản-xuất càng mạnh, máy móc càng tinh xảo thì chu kỳ ấy rút ngắn lại chừng 5, 6 năm. Lịch-sử kinh-tế chứng minh rằng cứ đến mỗi thời-kỳ thịnh-vượng, nếu không kéo theo một cuộc kinh-tế khủng-hoảng thì phải có chiến-tranh vì chỉ có chiến tranh giành giựt thị trường, phá hoại nền sản-xuất của nước địch, gạt bớt cạnh-tranh, thay-đổi một phần kỹ-nghệ sản-xuất hoá-thương thành kỹ-nghệ quân-khí mới mong duy trì được sự thịnh vượng trong một thời gian. Kinh-tế gia sự. Kinh-tế tự-do. Kinh-tế nông thôn. Kinh-tế thực-dụng. Kinh-tế thuần tuý. |
