| con |
I. Người mà cha mẹ đẻ ra.
II. Tiếng gọi chung các loài vật và các loài trùng: Con loa, con gà, con ruồi, con kiến.
III. Dùng để gọi các vật bất-động mà ta cho là có thể động-đậy được: Con chỉ, con tiện, con mắt, con quay, con đường, con cờ, con nước v.v.
IV. Gọi chung tất cả các loài mà có ý gay-gắt, mai-mỉa: Con người, con buôn, con tạo-hoá.
V. Gọi chung các đứa ở gái - đối với tiếng "thằng": Con đào, con nụ. Nghĩa nữa gọi những hạng đàn-bà ti-tiện: Con đĩ, con mẹ kia. Văn-liệu: Con cha cháu ông (T-ng). Con dòng cháu giống (T-ng). Con dại cái mang (T-ng). Con rồng cháu tiên (T-ng). Mẹ gà con vịt. Mẹ goá con côi. Con ai người ấy xót (T-ng). Con đâu cha mẹ đấy (T-ng). Con có cha như nhà có nóc. Con có khóc mẹ mới cho bú (T-ng). Con hơn cha là nhà có phúc (T-ng). Con lên ba mẹ giơ xương sườn. Con là nợ, vợ là oan-gia (T-ng). Con đã mọc răng, nói-năng gì nữa. Con chẳng chê cha mẹ khó, chó chẳng chê chủ nghèo (T-ng). Trâu bò được ngày phá đỗ, con cháu được ngày giỗ ông (T-ng). Cũng thì con mẹ con cha, Con thì chín rưỡi, con ba mươi đồng (C-d). Cũng thì con mẹ con cha, Cành cao vun xới, cành la bỏ liều (C-d). Con thì giống mẹ giống cha, Con đâu lại giống lâu-la láng-giềng (C-d). ở nhà nhất mẹ nhì con, Ra đường lắm kẻ lại giòn hơn ta (C-d). Còn cha gót đỏ như son, Một mai cha khuất gót con thâm sì. Còn cha lắm kẻ yêu vì, Một mai cha khuất ai thì yêu con (C-d). Mẹ ơi đừng đánh con đau, Để khi con lớn têm giầu mẹ sơi (C-d). Mẹ cha đã nhủ con rồi, Con đâu lại dám cãi lời mẹ cha (C-d). Nhủ con con chẳng nghe lời, Con nghe ông hểnh đi đời nhà con (C-d). Con chị cõng con em, con em kèm con chị. Con chị nó đi, con dì nó lớn. Con gái có chồng, đàn ông có vợ. Con gái mười bảy, bẻ gãy sừng trâu. Xanh đầu con nhà bác, bạc đầu con nhà chú. Dâu hiền hơn con gái, rể hiền hơn con trai. Con gái giống cha giàu ba đụn. Con trai giống mẹ khó lụn tận xương. Con chúa chúa yêu, con triều triều giấu. Con nhà lính tính nhà quan. Con nhà tông chẳng giống lông cũng giống cánh. Con cô con cậu thì xa, Con chú con bác thật là anh em (C-d). Con gái là con người ta, Con dâu mới thực mẹ cha mua về (C-d). Ai bày luật lệ làm chi, Để đôi con dì chẳng lấy được nhau (C-d). Con cậu mà lấy cháu cô, Thóc lúa đầy bồ giống má nhà ta (C-d). Con cậu cậu cho học nho, Cháu cậu cậu bắt chăn bò chăn trâu (C-d). Con quan đô-đốc đô-đài, lấy thằng thuyền chài cũng phải luỵ mui (C-d). Con vua thì lại làm vua, Con nhà thầy chùa lại quét lá đa (C-d). Con vua lấy thằng đốt than, nó đưa lên ngàn cũng phải đi theo (C-d). Có chồng càng dễ chơi ngang, Đẻ ra con thiếp con chàng con ai (C-d). |
