Bài quan tâm
| BK Bấy lâu nay em phong kín nhuỵ đào Mà nay khác thể hàng rào lâu năm Bấy lâu ta ở với ta Bây giờ có Phú Lang Sa lọt vào Bây giờ đấp thấp trời cao An Nam , Quảng Tống phải vào luỵ Tây Bây giờ khố bẹ đi giày Bờ lau nên phố , đĩ nay lên bà Mấy đời con đĩ lên bà Thau rau đắc thế , bà già thất kinh Bấy lâu vua trị vì một mình Bây giờ nhà nước đã rành chia đôi Văn nhân , khoa mục ở rồi Những phường dốt nát lên ngồi làm quan Những anh phơ phất loàng xoàng Làm bồi làm bếp ra ràng cậu chiêu Các quan trung nghĩa trong triều Về nhà ngồi xó liệu chiều thủ thân Những quân vô nghĩa nịnh thần Tìm thầy , tìm cách lần lần thăng quan Trị dân lắm sự tham tàn Kiếm tiền , kiếm bạc mới toan bằng lòng Muốn cho bể lặng sông trong Cách hết lũ ấy mới mong thái bình. |
| Thử hỏi thứ " bình yên " lâu dài của Nam Hà do sử quan nhà Nguyễn nhắc đến như thế nào ? Thứ bình yên của một thiểu số con vua cháu chúa và bọn công thần nối nhau đời đời hưởng mọi tiện nghi xa hoa , mặc gấm đoạn , đồ dùng toàn mâm đồng , thau bạc , chén dĩa sứ Tàu , hay thứ " bình yên " của đám đông chịu đủ thứ sưu dịch thuế khóa ? Sự tham tàn của tầng lớp thống trị đã lên đến cực độ , mà nơi dân chúng bị bóc lột nặng nề nhất là ở mấy phủ Quảng Nam , Quy Nhơn. |
| Xin Trời Phật phù hộ cho không bao giờ có những ngày xuân , ngày tết không có hoa và bướm , không bao giờ có những người không được thương yêu ; không bao giờ có những cây không nảy lộc , những cặp mắt không sáng ngời và cũng không bao giờ lại có những con người xảo trá tham tàn àn , độc ác… Bắt đầu viết tháng giêng 1960. |
| Giờ đây bị kích thích bởi niềm thương xót những con người đau khổ như cô Cầm , chị Hương... niềm căm ghét những kẻ độc ác tham tàn , cộng với bao nhiêu điều tai nghe mắt thấy từ trước đến nay , ông thấy mình đủ sức thoát thai đổi cốt cho lũ hình nhân lạnh lẽo trong nguyên bản , đắp điếm xương thịt cho chúng , thổi hồn sống vào đó... từ hình ảnh , tâm tư của những con người có thực trong cuộc đời. |
| Hoàng nói : Tôi vốn nhà nghèo , may được đăng tên vào sổ sĩ hoạn , xử mình không quắt quéo , làm quan không tham tàn , tội trạng không rõ , chẳng dám tuân mệnh. |